Home » Nieuws overzicht » Geschiedenis van Navigatie voor watersporters in Museum

Geschiedenis van Navigatie voor watersporters in Museum

Van 7 april 2007 t/m 24 juni 2007 is in het Fries Scheepvaart Museum te Sneek de tentoonstelling “Van Jacobsstaf tot GPS” te zien. Hierin wordt de geschiedenis belicht van de navigatie ter zee en de daarbij behorende instrumenten.
Eén van de moeilijkste opgaven voor een zeeman is altijd geweest te bepalen waar hij was. Zodra de kust achter de horizon verdwenen was, waren er maar weinig aanknopingspunten voor een plaatsbepaling. Met een kompas kon je zien in welke richting je voer en met een log hoe hard je ging. Hiermee kon je een gegist bestek maken, een ruwe schatting van waar je bent. Beide instrumenten waren echter vaak onzuiver, waardoor je wel eens op een heel andere plek kon zijn dan je had berekend. Het zuiver bepalen van het vertrekpunt en het regelmatig controleren van het gegiste bestek waren dus noodzakelijk, maar hoe deed men dat als er geen kust in zicht was?

Al vroeg realiseerden astronomen en zeevaarders zich dat er aan het heelal punten zijn die vast staan of zich in ieder geval volgens een vaste formule verplaatsen. De zon en de poolster waren hiervan op het noordelijke halfrond de belangrijksten. Als je nu eens wist waar je was ten opzichte van deze voorspelbare punten, dan kon je door middel van berekeningen met een tabellenboek bij benadering bepalen waar je was.

GPS-navigatie werkt tegenwoordig eigenlijk nog grotendeels hetzelfde. De sterren zijn vervangen door satellieten en het rekenwerk wordt door een computer gedaan. Navigatie met deze door de mens gemaakte sterren is niet meer weg te denken uit de scheepvaart, maar ook het navigatiesysteem in vliegtuigen of de auto maakt gebruik van GPS.

Instrumenten die werden gebruikt om een “zonnetje te schieten” of meer moderne elektronische navigatieapparatuur zullen een chronologisch beeld geven van de navigatie op zee. Een groot deel van de instrumenten komt uit de eigen collectie van het Fries Scheepvaart Museum. Zoals bijvoorbeeld een complete en daardoor zeer zeldzame Jacobsstaf en een aantal fraaie sextanten en octanten, waaronder een achttiende eeuws exemplaar van de loodsen van Oostmahorn. Verschillende bruikleengevers hebben instrumenten aangeleverd die helpen het verhaal compleet te maken. Bijzondere bruiklenen zijn een (replica van een) vroeg zeventiende eeuws astrolabium en een verzameling apparatuur voor radio- en satellietnavigatie.

Het Fries Scheepvaart Museum is te vinden op 53°01’56.14” Noorderbreedte en 5°39’47.22” Oosterlengte of op http://www.friesscheepvaartmuseum.nl/

Bron: Fries Scheepvaart Museum | Datum van publicatie: 10-03-2007